16 Μαϊ. 2020

Μεγαλώνοντας με τον φόβο του "τι θα πει ο κόσμος;"

Δεν ξέρω τι ακριβώς συμβαίνει σε άλλους λαούς, όμως στην Ελλάδα η θηλιά "της γνώμης των άλλων" παραμένει σφιχτή γύρω από, απογοητευτικά, πολλούς ανθρώπους. Ζωές, σχέσεις, συμπεριφορές, φιλίες, ευτυχίες και δυστυχίες, χτίζονται πάνω στα θεμέλια του "τι θα πει ο κόσμος;".

Στην αρχή "κόσμος" είναι οι συγγενείς, η γιαγιά, ο θείος, η νονά, ο ξάδελφος, οι φίλοι των γονιών, η γειτονιά... Όλοι αυτοί που το παιδί εκπαιδεύεται να υπολογίζει την άποψή τους σαν καταλυτική για την εξέλιξη της ζωής του:

"Να είσαι φρόνιμος, τι θα πουν οι θείοι σου;",
"Να προσέχεις πώς θα μιλάς μπροστά στο σόι του πατέρα σου, μην μας πιάσουν στο στόμα τους",
"Όταν σε ρωτάνε πώς πας στο σχολείο, θα λες ότι είσαι άριστος μαθητής",

"Τατουάζ κάνουν οι φυλακισμένοι κι οι ναρκομανείς, θέλεις να πάθει τίποτα ο παππούς μόλις σε δει;"
"Ξυρίσου αγόρι μου, μούσια και μαλλιά αφήνουν οι κομμουνιστές και οι αλήτες".
"Βάλε μια πιο μακριά φούστα, στη γιαγιά σου θα πάμε".
"Μην σε φέρνει στο σπίτι ο Χάρης αστεφάνωτη, τι θα πει η γειτονιά;",
είναι οι "ανώδυνες" νουθεσίες μαμάδων και μπαμπάδων, που χτίζουν τον πρώτο φράχτη γύρω από την ελευθερία μικρών παιδιών και εφήβων.

Αμέσως μετά την ενηλικίωση, στον "κόσμο" προστίθενται κι άλλοι άνθρωποι. Συνεργάτες, γκόμενοι και γκόμενες, σύντροφοι, πεθερικά, κουνιάδοι, μπατζανάκηδες, νύφες... Η αυτολογοκρισία, ο αυτοπεριορισμός της βούλησής μας, ο αυτοέλεγχος των πράξεων και των λόγων, επιβάλλεται πλέον και από την δική τους γνώμη:

"Δεν χρειάζεται να ξέρουν όλοι ότι δουλεύεις ντελίβερι, εσύ θα λες ιδιωτικός υπάλληλος",
"Μα πώς θα παντρευτείς μια από το Κερατσίνι, τι θα πει ο κύκλος μας;",
"Κακομοίρα μου έχε το νου σου στην κουνιάδα σου γιατί σε περιμένει με το τουφέκι να κάνεις το λάθος",

"Μην πάρουν χαμπάρι οι συμπέθεροι ότι ο πατέρας σου έχει χρέη και μας κρεμάσουν κουδούνια",
"Χαμήλωσε τη φωνή σου, θα δώσουμε δικαιώματα στην πεθερά σου ότι τσακωνόμαστε",
"Να λες ότι δεν θέλετε να κάνετε παιδιά, μην καταλάβουν ότι έχετε πρόβλημα και μας πιάσουν στο στόμα τους"...

Δεκάδες καταναγκασμοί στη λογική του "σημασία δεν έχει ποιος είσαι αλλά ποιός δείχνεις ότι είσαι", σηκώνουν τον φράχτη της καταπίεσης όλο και ψηλότερα. Και κάπως έτσι, χωρίς και oι ίδιοι να το καταλάβουν, βρίσκονται να ζούνε για "την γνώμη των άλλων". Για να μην τους κακοχαρακτηρίσουν, να μην τους κουτσομπολέψουν, να μην τους κατατάξουν στα "μαύρα πρόβατα"... Φοβισμένοι, ευνουχισμένοι, σχεδόν πείθονται ότι αυτή είναι η ζωή που ονειρεύονταν.

Αποφεύγοντας επιμελώς να κοιταχτούν στον καθρέφτη, από φόβο μήπως εκείνος τους ζητήσει απαντήσεις που θα ξεγυμνώσουν την πραγματικότητα. "Κι εσύ;", μπορεί να τους ρωτήσει.
"Πού πήγε αυτό που κάνει εσένα ευτυχισμένο;
Το τατουάζ που σχεδίαζες από παιδί στο θρανίο;
Το ξανθό της πλατίνας που πάντα ήθελες να βάψεις τα μαλλιά σου κι ας το έλεγε "πρόστυχο" η γιαγιά σου;
Ο σύντροφος που κουμπώνει στην ψυχή σου σαν κομμάτι ενός παζλ, αλλά δεν έχει τα τυπικά προσόντα που αποδέχονται οι πολλοί;
Η λαχτάρα να απολαύσεις τον έρωτα χωρίς κοινωνικούς περιορισμούς και συμβάσεις;
Η δουλειά που ονειρευόσουν, αδιαφορώντας για το αν ανήκει σε εκείνες που προκαλούν θαυμασμό στους συγγενείς σου;
Τα άφησες όλα έξω από τον φράχτη, μόνο και μόνο γιατί φοβήθηκες τι θα πει ο κόσμος;", θα συνεχίσει την ανελέητη "ανάκριση" το είδωλό τους στον καθρέφτη.

Αν την αντέξουν μέχρι τέλους, μπορεί να το ακούσουν να τους αποκαλύπτει και μια σκληρή, αβάσταχτη αλήθεια: "Καημένε μου! Ζεις ζωή μισή, γιατί δεν κατάλαβες ότι ο συγκεκριμένος κόσμος πάντα θα βρίσκει κάτι να πει. Αυτή είναι η μόνη του διέξοδος μέσα στην απόλυτη μιζέρια όπου ζει. Να λέει...".

Υ.Γ. Η φωτο μου είναι από τον ταλαντούχο Μάνο Γαμπιεράκη, στον τόπο που μεγάλωσα, χωρίς ποτέ να νοιαστώ "τι θα πει ο κόσμος;". Στον Πειραιά.

Μαρία Παναγοπούλου
thisismarias.com