Δεκαετία 50-60-70

11 Μαρ. 2021

Στη γειτονιά μου, στο Παλαιό Φάληρο, λειτουργεί το Μουσείο Παιχνιδιών που υπάγεται στο Μουσείο Μπενάκη. Καιρό τώρα, κάθε φορά που περνούσα έξω από τον επιβλητικό πύργο στον οποίο στεγάζονται τα παιδικά παιχνίδια του μακρινού παρελθόντος, έπιανα τον εαυτό μου να κοιτάζει την υπέροχη ταμπέλα του. Η υπερμεγέθης κούκλα που φιγουράρει στην δεξιά της πλευρά τραβούσε σαν μαγνήτης το βλέμμα μου, χωρίς να μπορώ να καταλάβω το γιατί.

Η απορία μού λύθηκε μόλις σήμερα το πρωί, όταν κοιτάζοντας για πολλοστή φορά την τεράστια κούκλα, "ζωντάνεψε" μπροστά στα μάτια μου μια εικόνα: η μαμά μου, μικρό κοριτσάκι στις αρχές της δεκαετίας του ΄50, με έναν χοντροκομμένο φιόγκο στο κεφάλι της, κρατάει στα χέρια της μια παρόμοια σε μέγεθος κούκλα, εντελώς αφύσικη για τα δικά μου δεδομένα!

Επιστρέφοντας στο σπίτι, αναζήτησα την σχετική φωτογραφία και παρατήρησα για πρώτη φορά με τόση προσοχή εκείνο το κοριτσίστικο παιχνίδι του χθες. Με ύψος σχεδόν το μισό από εκείνο της μητέρας μου, δεν μοιάζει σε τίποτα με τη μικροσκοπική και λεπτεπίλεπτη (διεθνή) Barbie ή την (Ελληνική αντιγραφή της) Bibi-bo, με τις οποίες μεγάλωσα εγώ. Θα έλεγα ότι αν οι δικές μου κούκλες παρέπεμπαν εμφανισιακά στη Ζωή Λάσκαρη, εκείνες της εποχής της μαμάς μου ήταν φτυστές η Ευαγγελία Σαμιωτάκη. Κι όμως... Χάριζαν την ίδια, για να μην πω περισσότερη, χαρά στα κοριτσάκια που τις έσφιγγαν στις αγκαλιές τους. 

Ελάχιστη σημασία έχει ποιες ήταν ομορφότερες. Η ομορφιά της μιας γενιάς, μπορεί να είναι ανύπαρκτη για την επόμενη. Προσωπικά, δεν μπόρεσα ποτέ να καταλάβω τι έβρισκε ο γιος μου στον Pikachu και στον Buzz Lightyear. Ίσως αυτή η διαφορά "ματιάς" να είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα μεταξύ των γενεών...

Είτε μας αρέσει είτε όχι, τα παιχνίδια είναι "ζωντανοί οργανισμοί" που εξελίσσονται στο πέρασμα του χρόνου και μεγαλώνουν μαζί με τα παιδιά. Ακόμη κι αν μικραίνουν στο μέγεθος... Αν αγριεύουν... Αν χάνουν την αθωότητά τους... Πόσες ομοιότητες έχει άραγε ένα 6χρονο της δεκαετίας του '50, με ένα 6χρονο του 2021; Μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού... Δεν θα ήταν ουτοπικό να περιμένουμε να παραμένουν ίδια τα παιχνίδια τους; 

Μαρία Παναγοπούλου
thisismarias.com
follow me on facebook 

10 Φεβ. 2021

 

Αυτό το ταλαιπωρημένο από τον χρόνο χαρτί, είναι το απολυτήριο Δημοτικού του μπαμπά μου. Γεννημένος μέσα στον πόλεμο, παιδί πολύτεκνης φτωχής οικογένειας, δεν είχε την "πολυτέλεια" να τελειώσει και Γυμνάσιο αφού μετά την Έκτη Δημοτικού μπήκε στην δουλειά, δίπλα στον πατέρα του και παππού μου που ήταν τσαγκάρης. Με πολύ κόπο κατάφερε να αποφοιτήσει από το Δημοτικό, έστω και με βαθμό 7, και μάλλον αυτός είναι ο λόγος που φύλαξε σαν κόρη οφθαλμού το Απολυτήριό του απο το 13ο Σχολείο Παγκρατίου (σε αντίθεση με τους περισσότερους από εμάς που ιδέα δεν έχουμε πού βρίσκεται το αντίστοιχο "χαρτί").

Διαβάζοντάς το προσεχτικά, την προσοχή μου κέρδισαν δύο στοιχεία.

1. η αναγραφή σε αυτό του επαγγέλματος του παππού μου:

"Ο μαθητής Παναγοηλιόπουλος Γεώργιος του Νικολάου εξ Αθηνών, ετών 13, πατρός εργάτου", αναφέρει με σαφήνεια. Το ίδιο υποθέτω θα συνέβαινε τότε και με τα παιδιά "πατρός βιομηχάνου", "πατρός εμπόρου", πατρός διδασκάλου", "πατρός δημοσίου υπαλλήλου"... Ένα ταξικό απολυτήριο εν έτη 1953 στο "Βασίλειον της Ελλάδος". Ένα απολυτήριο για "αριστερά" και "δεξιά" παιδιά, σε μία χώρα που μάζευε τα κομμάτια της από τον Εμφύλιο.

2. το υπέρογκο κόστος των χαρτοσήμων που υπάρχουν κολλημένα στην πάνω δεξιά γωνία του ενδεικτικού:

"ΕΛΛΑΣ Εκπαιδευτικόν Τέλος Δραχμαί 2.000" βλέπω στο ένα
"ΕΛΛΑΣ Ένσημον Εκπαιδευτ-Πρόνοιας Δραχμαί 1000" στο άλλο.

Τρεις χιλιάδες δραχμές για χαρτόσημα! Λογικό, εάν προσέξουμε την ημερομηνία του Απολυτηρίου: 22 Ιουνίου 1953. Περίπου 2 μήνες νωρίτερα, αρχές Απριλίου 1953, ο Σπύρος Μαρκεζίνης, με ραδιοφωνικό μήνυμά του είχε προχωρήσει σε μία αιφνιδιαστική υποτίμηση του εθνικού μας νομίσματος κατά 100%. Εξ ου και με 3000 δραχμές έπαιρνες μόνο 2 χαρτόσημα! Μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε στην μεταπολεμική περίοδο, η Ελλάδα παλεύει ακόμη να αποκαταστήσει τις τεράστιες υλικές ζημιές και η δραχμούλα υποτιμάται συνεχώς. Σκληρή, αντιλαϊκή, βάρβαρη λύση, αλλά άφηνε τουλάχιστον την ελπίδα να περιμένεις κάτι από αυτήν...

Σήμερα, 64 χρόνια μετά, εκείνες οι 3000 υποτιμημένες δραχμές αναλογούν σε περίπου 8,5 ευρώ! Και η αλήθεια είναι ότι πάλι αγοράζεις 2 χαρτόσημα με αυτές! Με την διαφορά ότι πλέον δεν έχεις ούτε την "λύση" της υποτίμησης. Αφού δεν έχεις εθνικό νόμισμα...

Σας το έχω ξαναγράψει: κομμάτια ιστορίας κρύβονται μέσα σε ρετρό φωτογραφίες και απλά αντικείμενα του χθες. Άλλοτε μας μελαγχολούν, όπως αυτό, άλλοτε μας δίνουν χαρά, όπως η φωτογραφία του μπαμπά μου με την Ούρσουλα Άντρες. Και στις δύο περιπτώσεις όμως, μας δίνουν μαθήματα ζωής.

Υ.Γ. καμία πρόθεση "δραχμολαγνείας" δεν έχω. Καταγραφή ενός γεγονότος που δεν σηκώνει αμφισβήτηση κάνω. Οι 3000 υποτιμημένες δραχμές είναι σήμερα 8,5 ευρώ... Αυτό...

Μαρία Παναγοπούλου
thisismarias.com
Follow me on facebook

6 Φεβ. 2021

 Όταν ήμουν μικρότερη, κάθε φορά που κοιτούσα τις νεανικές φωτογραφίες των γονιών μου, σκεφτόμουν "πω, πω, σαν Ελληνική ταινία μοιάζουν". Μεγαλώνοντας άρχισα να αναρωτιέμαι μήπως τελικά συνέβαινε το ακριβώς αντίθετο. Μήπως δηλαδή δεν ήταν η μαμά μου κι ο μπαμπάς μου "σαν βγαλμένοι από Ελληνική ταινία" αλλά οι λατρεμένες Ελληνικές ταινίες εκείνης της εποχής ήταν βγαλμένες από την ζωή των μαμάδων μας και των μπαμπάδων μας.

Με αυτήν τη σκέψη, ξεκίνησα να βλέπω με άλλη ματιά τις φωτογραφίες τους, προσπαθώντας να τις ταιριάξω με την σωστή κινηματογραφική παραγωγή. Κάπως έτσι εντόπισα την παραπάνω εικόνα, με τους γονείς μου να τρώνε σε ένα ταβερνάκι πάνω στο κύμα, όπως έκανε και η Ρένα Βλαχοπούλου στην ταινία "Ζητείται επειγόντως γαμπρός" ...

 ...ή αυτήν της μητέρας μου και μιας συμμαθήτριάς της με τις σχολικές ποδιές τους, ωσάν άλλες Γιαδικάρογλου και Πετροβασίλη στο "Ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο"...

...και δύο του μπαμπά μου, αυτήν που ποζάρει με το μαγιό όπως και ο Ανδρέας Μπάρκουλης στην ταινία "Τζένη Τζένη" και την παρακάτω που μοιάζει να τραβήχτηκε στην αυλή όπου ζούσαν οι ήρωες του λατρεμένου μιούζικαλ "Κάτι να καίει".

'Ισως τελικά, ένα από τα μυστικά χάρη στα οποία οι Ελληνικές ταινίες εκείνης της εποχής έμειναν "αθάνατες" και συνέχισαν να ασκούν τόσο έντονη γοητεία στις επόμενες γενιές, να κρύβεται σε αυτό ακριβώς το στοιχείο: στην μεγαλειώδη απλότητά τους. Ή και στο γεγονός ότι "φυλάκισαν" για πάντα μέσα τους "την μαμά μας και τον μπαμπά μας", αναλλοίωτους στον χρόνο. Όπως τότε, που εμείς είμαστε παιδιά...

Μαρία Παναγοπούλου

thisismarias.com

follow me on facebook   

10 Δεκ. 2020

Η φωτογραφία της μητέρας μου από τα χρόνια του Δημοτικού Σχολείου, ήταν η αφορμή για ένα ταξίδι στο χθες. Πάντα με γοητεύουν οι εικόνες αυτές, εικόνες που κρύβουν ήθη, αξίες, "αγκυλώσεις" ή μόδες, άλλων εποχών.

Δημοτικό Σχολείο Παντάνασσα, λοιπόν, στην περιοχή Πηγάδα του Πειραιά, έτος 1953. Οι μαθήτριες της κυρίας Κατίνας, είναι πανέτοιμες για τις γυμναστικές επιδείξεις τους.

Ντυμένες με τις μπλε στολές τους που φέρουν το σήμα του σχολείου, με λευκά κολάρα και ρεβέρ στα μανίκια. Στα πόδια τους φορούν σοσονάκια και αθλητικά παπούτσια λευκού χρώματος. Και στα κεφάλια τους άσπρους πελώριους φιόγκους! Κλέβουν την παράσταση αυτοί οι υπέροχοι φιόγκοι, στρεωμένοι με φροντίδα στα καλοχτενισμένα μαλλιά των κοριτσιών, που δείχνουν να έχουν πάρει πολύ σοβαρά τον ρόλο τους, για αυτό και ελάχιστες χαμογελούν.

Η μητέρα μου, δεύτερη από δεξιά στην πάνω σειρά, φοράει ΚΑΙ τον βαφτιστικό σταυρό της!

Για τα υπέρ και τα κατά της σχολικής ποδιάς ή της στολής έχουν ειπωθεί πολλά. Δεν θα σταθώ σε αυτά... Θα σχολιάσω μόνο ότι η εικόνα των μαθητριών της Παντάνασσας, αντικατοπτρίζει την Ελλάδα των αρχών της δεκαετίας του ΄50, όπως ακριβώς οι εικόνες των σημερινών μαθητικών παρελάσεων είναι καθρέφτης της σημερινής Ελλάδας...

Μαρία Παναγοπούλου
thisimarias.com
Follow me on facebook

 

9 Μαρ. 2020

 Το ζευγάρι της φωτογραφίας είναι ο Σπυρίδων Δενδρινός και η Κυριακή (Κούλα) Μπάιζου. Παντρεύτηκαν το 1942, μέσα στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ η Ελλάδα ήταν υπό γερμανική κατοχή. Γνωρίστηκαν από προξενιό. Και παρά τη φρίκη του πολέμου, αποφάσισαν να ενωθούν "εις σάρκαν μίαν".

Φόρεσαν το γαμπριάτικο κοστούμι και το νυφικό αντίστοιχα, στήθηκαν και για την τυπική φωτογραφία και λίγα χρόνια αργότερα έφεραν στον κόσμο την μονάκριβη κόρη τους, την Ελένη. Τη μαμά μου. Γιατί ο Σπύρος και η Κούλα, όπως τους φώναζαν οι δικοί τους άνθρωποι, ήταν ο παππούς μου και η γιαγιά μου.

Όταν ανακάλυψα για πρώτη φορά αυτή τη φωτογραφία, στο "οικογενειακό σεντούκι", έμεινα να την παρατηρώ για ώρα. Τα σφιγμένα πρόσωπα του ζευγαριού, ήταν τα πρώτα που τράβηξαν την προσοχή μου. Αν δεν τους ήξερα θα υπέθετα πως ήταν άνθρωποι αγέλαστοι, μονόχνωτοι, όμως δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Απλώς και οι δύο σε όλη τους τη ζωή, για κάποιον απροσδιόριστο λόγο, δεν χαμογελούσαν ποτέ στις φωτογραφίες.

Στην Ελλάδα του 1942 βέβαια δεν ήταν εύκολο να χαμογελάς. Πείνα, εξαθλίωση, φόβος, θάνατος...σκέπαζαν με το μαύρο πέπλο τους τις ψυχές των Ελλήνων και αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που αγαπώ αυτή τη φωτογραφία. Η απόφαση δύο νέων να παντρευτούν εν μέσω της απόλυτης δυστυχίας, νομίζω πως σηματοδοτεί την απόλυτη επικράτηση της ζωής απέναντι στον πόλεμο. Την νίκη του λευκού πέπλου έναντι του μαύρου...

Η στάση που έχει τοποθετήσει ο φωτογράφος της εποχής τους νιόνυμφους, είναι άλλο ένα στοιχείο που κεντρίζει την προσοχή μου όποτε κοιτάζω την εικόνα. Η γυναίκα καθιστή, "υπό", και ο άντρας όρθιος, καμαρωτός, κυρίαρχος. Στη φωτογραφία... Στα μυαλά των ανθρώπων... Στις κοινωνικές αντιλήψεις... Γιατί στην πραγματική ζωή, η Μανιάτισσα Κούλα, ήταν εκείνη που επέβαλε τον ρυθμό. Όπως διαχρονικά συμβαίνει στις Ελληνικές οικογένειες, αλλά ας μην το κάνουμε και θέμα...

Ο παππούς και η γιαγιά αν και παντρεύτηκαν από προξενιό, έζησαν αγαπημένοι κι ευτυχισμένοι μέχρι που τους χώρισε ο θάνατος. Η γιαγιά έφυγε πρώτη, πολύ νωρίς, χτυπημένη από διαβήτη. Και ο παππούς, νεότατος χήρος, αρνήθηκε πεισματικά να ξαναφτιάξει τη ζωή του, μένοντας και μετά θάνατον πιστός στην Κούλα του

Άλλες εποχές, άλλα ήθη, άλλοι άνθρωποι... Σε πολλά σημεία "καλύτεροι", σε άλλα τόσα "χειρότεροι" από εμάς... Σίγουρα όμως "διαφορετικοί".

Μαρία Παναγοπούλου
thisismarias.com

Follow me on facebook

Διαβάστε όλη τη στήλη Ρετρό

Επιστροφή στην Αρχική Σελίδα