Δεκαετία 80

16 Μαϊ. 2020

Η οικογενειακή φωτογραφία, απεικονίζει τους γονείς μου, τον αδελφό μου κι εμένα, στα μπουζούκια. Και δεν χρειάζεται να δει κανείς την ημερομηνία που αναγράφεται στο πίσω μέρος της για να μαντέψει την εποχή που έχει τραβηχτεί.

Το πράγμα φωνάζει από μόνο του: ένδοξα ΄80s!
 
Στοιχείο 1. Θα ξεκινήσω από το προφανές. Λευτέρης Πανταζής. Για το κοινό του: Λε Πα. Ο κυρίαρχος της 80s πίστας. Έχει μόλις ολοκληρώσει το πρώτο πρόγραμμα, έχει φορέσει ρούχα απλά (για τα δεδομένα του) κι έχει κατέβει να φωτογραφηθεί με τον λαό. Αυξάνοντας έτσι τις πωλήσεις των φωτογραφιών αλλά παράλληλα δίνοντας το μήνυμα ότι είναι ένας από εμάς.  Ένα παιδί του λαού...

Στοιχείο 2. Η απουσία φιάλης ουίσκι από τα τραπέζια. Αναψυκτικά, μπύρες και (ελληνικό) κρασί Αpelia. Είμαστε στη μέση της δεκαετίας του ΄80. Το ΠΑΣΟΚ (το original, του Ανδρέα) έχει εξασφαλίσει την δεύτερη σαρωτική νίκη στις εκλογές με ποσοστό 45,82 % και η "αλλαγή" έχει αρχίσει σιγά σιγά να επιβραδύνει ταχύτητα, αφού στο τιμόνι του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας βρίσκεται ο Κώστας Σημίτης. Η υποτίμηση της τιμημένης δραχμούλας κατά 15%, προκαλεί ένα γενικό μούδιασμα στους Έλληνες. Τα μπουζούκια, προσαρμοζόμενα στις ανάγκες των καιρών, δεν υποχρεώνουν κανέναν να πάρει φιάλη με ουίσκι, ενώ όπως φαίνεται και στην φωτογραφία τα τραπέζια τους γεμίζουν από την μέση Ελληνική οικογένεια. Οι ορδές των νεόπλουτων της δεκαετίας του ΄90 δεν έχουν κάνει ακόμη την εμφάνισή τους ...

Στοιχείο 3. Τα μαλλιά. Αγόρια, κορίτσια, άντρες, γυναίκες, ωσάν άλλα playmobil, έχουν δύο και μόνο τάσεις στα κεφάλια τους: οι μισοί περνούν από το κομμωτήριο με τις φωτογραφίες των Μιχαλόπουλου, Γαρδέλη, Αλιμπέρτη ανά χείρας. Και οι υπόλοιποι κάνουν μαζικά περμανάντ (κουρεύοντας το μπροστινό μέρος του κεφαλιού σαν θάμνο, και αφήνοντας μακριά χαίτη στο πίσω, να πέφτει στους ώμους). Αυτά είναι τα χτενίσματα που κυριαρχούν και στην φωτογραφία όπως μπορείτε να δείτε. Tragic...

Στοιχείο 4. Τα ρούχα. Σατέν. Πολύ σατέν. Ανοιχτά πουκάμισα στους άντρες. Κατά προτίμηση με καδένα στο στήθος. Του αδελφού μου είναι Facadoro. Και για τις γυναίκες ντύσιμο απλό, λαϊκό, αλλά καθόλου πρόστυχο. Υλικά φτηνά, συχνά κιτς, αλλά όχι "φτηνιάρικα". Μπούτια και στήθη ντυμένα, πρόσωπα μακιγιαρισμένα μεν, χωρίς να μυρίζουν "μαγαζίλα" δε. Η αισθητική των '80s σίγουρα δεν θα έκανε περήφανη την Coco Chanel, ωστόσο η χυδαιότητα και η δευτεράντζα δεν έχουν ακόμη σκεπάσει τα πάντα...

Στοιχείο 5. Τα βλέμματα. Όταν κοιτάζω παλιές φωτογραφίες, εστιάζω πάντα στα βλέμματα. Θεωρώ πως αποτυπώνουν όχι μόνο την ηλικία και την διάθεση των ανθρώπων την στιγμή που φωτογραφίζονται, αλλά και την εποχή γενικότερα. Σε αυτήν λοιπόν, μέσα της δεκαετίας του 80, βλέπω βλέμματα πιο καθαρά. Πιο αθώα. Πιο ανέμελα. Ανυποψίαστα για αυτό που θα έφερνε η επόμενη δεκαετία στην Ελλάδα, βάζοντας τα θεμέλια για την καταστροφή που ζούμε σήμερα.

Και μία παρατήρηση, επί προσωπικού: στα δικά μου μούτρα, βλέπω ξινίλα. Αλλά αυτό δεν έχει να κάνει ούτε με την εποχή, ούτε με την ηλικία, ούτε με τον Λε Πα. Την ίδια ξινίλα έχω και σήμερα. Όταν με αναγκάζουν να στηθώ για φωτογραφία, ενώ δεν θέλω...
 
8 Μαϊ. 2020

Πού να φανταζόμαστε όταν απαθανατίζαμε τον αδελφό μου στο εφηβικό του δωμάτιο, εκεί στα τέλη της δεκαετίας του '80, ότι στην ουσία καταγράφαμε σε αυτήν ένα κομμάτι "ιστορίας" από τα ένδοξα '80s!

Θα αρχίσω από το εξόφθαλμο: την αφίσα που απεικονίζει σε διάφορες πόζες την σούπερ σέξι και πληθωρική Σαμάνθα Φοξ, πάνω από το κεφάλι του. Το ποπ είδωλο με το τεράστιο μπούστο, έχει μόλις κυκλοφορήσει την πρώτη (και τελευταία νομίζω) επιτυχία της: «Touch me». Ίσως αυτός να είναι ο λόγος που κάτω από τις φωτογραφίες της υπάρχει ένας σταυρός (κρεμασμένος μάλλον απο τα χέρι της μανούλας) για να δηλώνει ένα "Θεέ μου συγχώρα με..."

Και πάμε τώρα, στο δεύτερο καραμπινάτο στοιχείο '80s: το πελώριο ραδιοκασετόφωνο πάνω στο κρεβάτι, ώστε να μην χρειάζεται να σηκωνόμαστε συνεχώς για να αλλάξουμε κασσέτα, δεδομένου ότι τα controls ήταν ακόμη αντικείμενα επιστημονικής φαντασίας.

Συνεχίζω με την έτερη αφίσα. Άρρωστος γαύρος ο Νίκος, πώς θα μπορούσε να κλείσει μάτι χωρίς την ενδεκάδα του Θρύλου να τον φυλάει από ψηλά! Μπορώ να διακρίνω μόνο τον Νίκο Σαργκάνη με την στολή του τερματοφύλακα και νομίζω τον Νίκο Αναστόπουλο κάτω δεξιά.

Και τα κομμάτια... ιστορίας δεν τελειώνουν εδώ. Στην αριστερή πλευρά, κάτω από την Σαμάνθα βλέπω ένα μικρό αυτοκόλλητο από το θρυλικό παιχνίδι PacMan, ενώ θα ήταν μεγάλη παράλειψη να μην αποτίσω φόρο τιμής στο κούρεμα του Νίκου (κάτι σαν τον Πάνο Μιχαλόπουλο μόλις έχει ξυπνήσει) αλλά και στο κλαρωτό κάλυμα του κρεβατιού του.

Γι αυτό σας είπε στην αρχή: οι φωτογραφίες από τα παλιά, κρύβουν μέσα τους μικρούς θησαυρούς "ιστορίας" που μας περιμένουν να τους ανακαλύψουμε για να μας ταξιδέψουν στο χθες.

 
 
 
29 Απρ. 2020

Το 1988, οι Πανελλαδικές εξετάσεις έγιναν στα μέσα Ιουλίου! Μια παρατεταμένη απεργία των καθηγητών διάρκειας σχεδόν 40 ημερών την περίοδο που ήταν να γίνουν οι εξετάσεις μας, είχε τινάξει στον αέρα κάθε προγραμματισμό και φυσικά τα νεύρα μας!

Όποιος έχει περάσει από το μαρτύριο των Πανελλαδικών, καταλαβαίνει ότι δύο μήνες απανωτών αναβολών και αβεβαιότητας, είναι ότι χειρότερο μπορείς να κάνεις στους έρημους μαθητές και τις οικογένειές τους. Δεν θυμάμαι ποια ήταν τα αιτήματα των καθηγητών, όμως έχει καταγραφεί στην μνήμη μου πως είχαν δίκιο. Και η κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου, είχε άδικο. Ζητώ συγγνώμη αν κάνω λάθος, αν και ελάχιστη σημασία έχει τώρα πια.

Μέσα Ιουλίου λοιπόν, με την αγωνία να έχει χτυπήσει κόκκινο, κληθήκαμε να δώσουμε τις πιο σημαντικές εξετάσεις της μαθητικής μας ζωής. Και σαν να μην έφτανε η καθυστέρση, μας ήρθε κι ένα ξεγυρισμένος καύσωνας διαρκείας, με 43άρια και 45άρια, να μας αποτελειώσει. Air condition στα σπίτια μας δεν είχαμε, τουλάχιστον στον Πειραιά που μεγάλωσα και ζούσα εγώ. Αγκαλιά με τους ανεμιστήρες την βγάζαμε όλη νύχτα και το πρωί, σαν κοτόπουλα από την ζέστη μπαίναμε στις πυρωμένες τάξεις για να γράψουμε.

Ε λοιπόν, 32 χρόνια μετά, μπορώ με σιγουριά να πω ότι δεν πάθαμε και τίποτα! Όλα στο μυαλό μας είναι τελικά. Ακόμη και ο καύσωνας! Κουράγιο αδέλφια... Θα περάσει...

Υ.Γ. η φωτο είναι από τα καθιερωμένα μπουγέλα μετά το τέλος του γολγοθά, στο προαύλιο του 1ου Λυκείου Πειραιά.

 

 

27 Μαρ. 2020

 

  Ο μπαμπάς μου, Γιώργος Παναγοηλιόπουλος, που σήμερα γιορτάζει, στα νιάτα του ήταν τσαγκάρης. Γεννημένος την Κατοχή, στη Γούβα στο Παγκράτι, παιδί πολύτεκνης οικογένειας, πρόλαβε να πάει σχολείο μόνο στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού. Το κυνήγι του μεροκάματου ήταν μονόδρομος και η τέχνη του πατέρα του και παππού μου, θα εξασφάλιζε άλλο ένα πιάτο στο φτωχικό τραπέζι. Ο μικρός Γιώργος αποδείχτηκε μεγάλο ταλέντο, αγάπησε τη δουλειά του και μεγαλώνοντας δεν περιορίστηκε στο να επισκευάζει παπούτσια αλλά άρχισε να κατασκευάζει χειροποίητα έργα τέχνης για τα γυναικεία άκρα.

 Στα μέσα της δεκαετίας του ΄70, με σκληρή προσωπική εργασία, κατάφερε να ανοίξει την δική του μικρή βιοτεχνία υποδημάτων και να γίνει συνέταιρος σε δύο καταστήματα. Ένα στην Θησέως στην Καλλιθέα κι ένα στην Πλάκα, δίπλα από την μπουάτ Διαγώνιος την εποχή που εμφανιζόταν εκεί ο Γιώργος Νταλάρας. 

 Την δεκαετία του '80, οι Έλληνες βιοτέχνες του χώρου της ένδυσης και της υπόδυσης είχαν ακόμη δικαίωμα να ονειρεύονται και να παράγουν Ελληνικά προϊόντα υψηλής ποιότητας. Ανάμεσά τους και ο μπαμπάς μου, που για να καταφέρει να προσφέρει το καλύτερο στις γυναίκες πελάτισσες, ταξίδευε δύο φορές τον χρόνο στην Ιταλία, προκειμένου να παρακολουθεί από κοντά τις τάσεις της μόδας σε εκθέσεις και μαγαζιά. Αρχές του 1983, σε ένα τέτοιο ταξίδι στη Ρώμη, τραβήχτηκε και η φωτογραφία που βλέπετε. Δίπλα του, φιγουράρει η διάσημη σταρ Ούρσουλα Άντρες!

 Το Bar Antonio ήταν την εποχή εκείνη ένα από τα πιο δημοφιλή στέκια των διασήμων και ο μπαμπάς μου, μαζί με άλλους Έλληνες βιοτέχνες που είχαν βρεθεί στην ιταλική πρωτεύουσα για μία έκθεση παπουτσιών, αποφάσισαν να περάσουν εκεί το βράδυ τους ελπίζοντας να δουν από κοντά κάποιον κινηματογραφικό αστέρα.

 Η τύχη τους χαμογέλασε, καθώς η Ούρσουλα Άντρες, βρισκόταν στο bar μαζί με πέντε ξένους δημοσιογράφους, έναν φωτογράφο και τρεις παρατρεχάμενους που δεν άφηναν ούτε μύγα να πλησιάσει στο τραπέζι της.
 "Πάμε στοίχημα ότι σε 5 λεπτά θα κάτσω δίπλα της και θα φωτογραφηθώ μαζί της;" προκάλεσε την παρέα του ο μπαμπάς μου για να εισπράξει τα εύλογα πειράγματά τους.
 Πέντε λεπτά αργότερα, ο Έλληνας τσαγκάρης που δεν μιλούσε καμία ξένη γλώσσα, πέρα από τα Ελληνικά του δημοτικού σχολείου και ελάχιστα γερμανικά από την εποχή που είχε πάει να δουλέψει σε φάμπρικα της Γερμανίας, βρισκόταν στο πλευρό της έκπληκτης σταρ και φωτογραφιζόταν μαζί της.
 Πώς; Κάποιοι το αποκαλούν θράσος. Άλλοι τόλμη. Άλλοι τσαγανό. Άλλοι αυτοπεποίθηση. Για τον μπαμπά μου ήταν απλώς αυτό που χρειαζόταν για να επιτευχθεί "ο στόχος": να βγει η πολυπόθητη φωτογραφία.
 Αυτό ήταν και το μάθημα ζωής που πήραμε τότε εγώ και ο αδελφός μου, βλέποντάς την. Όταν θέλεις κάτι, μικρό ή μεγάλο, υπάρχει μόνο ένας τρόπος για να μάθεις αν μπορείς να το καταφέρεις: προσπάθησέ το
 Μεγαλώνοντας, από την θέση της μητέρας πια, κατάλαβα πως τελικά όσα όμορφα λόγια κι αν πεις στο παιδί σου, όσο κι αν το καθοδηγήσεις στη θεωρία, τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με τις πράξεις σου. Με τη στάση ζωής σου... Αυτή είναι το μεγαλύτερο σχολείο.

 
 
21 Φεβ. 2020

Δεν ανήκω στους ανθρώπους που ζούνε κολλημένοι στο χθες... Το αντίθετο θα έλεγα. Δεν ανήκω καν σε εκείνους που βρίσκουν ότι "παλιά ήταν όλα καλύτερα". Μου αρέσει η ζωή που προχωράει με τα καλά και τα κακά της και νοσταλγώ όμορφες στιγμές που έφυγαν αλλά όχι βασανιστικά. Γλυκά, σαν μια τρυφερή ανάμνηση που νιώθω τυχερή γιατί την έζησα. Γιατί την κουβαλάω σαν "προίκα" και πάω για άλλα...

Πριν από λίγες εβδομάδες όμως, η πανέξυπνη κόρη ενός γείτονα, ετών 13, επιστρέφοντας από μία ημερήσια σχολική εκδρομή, με γύρισε στο παρελθόν και με έκανε να νιώσω "μεγάλη", σχεδόν "σοφή γερόντισσα". 

-Πώς περάσατε;, τη ρώτησα.

-Ε, ξέρετε... Στο πούλμαν ήταν ωραία γιατί είχαμε τα κινητά μας και παίζαμε. Στο Λουτράκι βαρεθήκαμε λίγο γιατί οι καθηγητές μας είπαν να τα κλείσουμε..., μου απάντησε.

Αυτό ήταν! Ένα κλικ έγινε μέσα μου και άρχισα να της περιγράφω πόσο ωραία περνούσαμε εμείς στις σχολικές εκδρομές, χωρίς κινητά, σερφάρισμα και ανταλλαγή μηνυμάτων. Με κοίταξε όπως υποθέτω θα έκανε μπροστά σε ένα μουσειακό έκθεμα και την ώρα που με αποχαιρετούσε μου πέταξε την πρόκληση:

-Κυρία Μαρία, βρείτε φωτογραφίες να μου δείξετε, γιατί εμένα μου ακούγεται τραγικά βαρετό αυτό που μου λέτε.

Τις φωτογραφίες από τις σχολικές εκδρομές της δεκαετίας του ΄80, τις είδε μόλις χθες η πιτσιρίκα. Και από όλες, για έναν λόγο που δεν κατάλαβα, την προσοχή της τράβηξε αυτή που αναρτώ. Η πιο θαμπή, η πιο "κουνημένη" από τις άλλες. Την έπιασε στα χέρια της, την κοίταξε σιωπηλή για λίγα λεπτά και μετά σχολίασε:

-Εδώ μοιάζετε να περνάτε πολύ καλά

Κοίταξα στην πίσω πλευρά, για να θυμηθώ πότε τραβήχτηκε.
"1985. Ημερήσια εκδρομή στην Στενή Ευβοίας".

Με την Λιάνα, τη Δήμητρα, την Γιώτα και τον Γιώργο, αγκαλιά με ένα ντέφι, τις φωτογραφίες του Γκάλη και του Σαραβάκου (τι γιατί; τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται...) και στο βάθος τον Νίκο, την Μαρία, τον Κώστα και τα άλλα παιδιά, μέσα σε γέλια, χαρά, πειράγματα, τραγούδια, αθώα (ή λιγότερο αθώα) φλερτ... 

Είναι μαγική η τεχνολογία. Είναι ανεκτίμητη η αλλαγή που έχει επιφέρει στις ζωές μας. Όμως - που να πάρει...- υπήρχαν και πράγματα που τα κάναμε καλύτερα χωρίς αυτήν. Και οι σχολικές εκδρομές της εφηβείας μας, ήταν σίγουρα ένα από αυτά...