12 Απρ. 2019

"Ζωή σε πόλεμο" της Λένας Μαντά: ένα (γοητευτικά) διαφορετικό βιβλίο.

Αν η συγκεκριμένη στήλη είχε ως αντικείμενο την "κριτική" λογοτεχνικών έργων, τότε το "Ζωή σε πόλεμο" της Λένας Μαντά, δεν θα είχε θέση σε αυτήν. Έχοντας ως δεδομένο τον τρόπο γραφής της, πώς θα μπορούσα να "κρίνω" μια αυτοβιογραφική ιστορία; Να πω τι; Αν μου άρεσε ή δεν μου άρεσε η ζωή της κ. Μαντά και της μητέρας της, οι οποίες είναι και οι πρωταγωνίστριες του βιβλίου; Δύσκολο. Σχεδόν παράλογο.

Επειδή ωστόσο η στήλη "Βιβλιοπροτάσεις" κάνει αυτό ακριβώς που μαρτυρά το όνομά της (προτείνει" στους φίλους του blog μου έργα προς ανάγνωση), αποφάσισα λίγες ημέρες πριν από την κυκλοφορία του νέου βιβλίου της Λένας Μαντά ("Ταξίδι στην Βενετία", Εκδόσεις Ψυχογιός) να τολμήσω να σας μιλήσω για το προηγούμενο.

"Ζωή σε πόλεμο" λοιπόν. Η ιστορία μιας διαζευγμένης Κωνσταντινουπολίτισσας, της Φραντζέσκας, που μεγαλώνει μόνη την κόρη της (δηλαδή τη Λένα Μαντά), έχοντας ως κέντρο του κόσμου της, τον ίδιο της τον εαυτό. Οι δικοί της άνθρωποι, οι φίλοι της, ακόμη και το παιδί της, βρίσκονται όλοι "απέναντι". Γιατί εκεί τους τοποθετεί. Είναι οι "αντίπαλοι", οι "εχθροί" με τους οποίους βρίσκεται μια "ζωή σε πόλεμο". 

Αν το βιβλίο κυκλοφορούσε χωρίς να αποκαλύπτεται ότι πρόκειται για αυτοβιογραφία, τότε σίγουρα θα μιλούσαμε για ένα καθηλωτικό μυθιστόρημα, αντιπροσωπευτικό της δημιουργού. Το γεγονός ότι από το εξώφυλλο κιόλας γνωρίζεις ότι αυτό που σε περιμένει στο εσωτερικό του είναι η αλήθεια και μόνον αυτή, μετατρέπει τη ανάγνωσή του σε μια βαθιά βουτιά σε αχαρτογράφητα νερά. Βγαίνοντας ξανά στην επιφάνεια, μετά από σχεδόν 500 σελίδες, κουβαλάς μαζί σου σκέψεις, διλήμματα, προβληματισμούς, τύψεις και άφθονο υλικό για συζήτηση. 

Παραβλέποντας για λίγο ότι πρόκειται για την μητέρα της συγγραφέως, νιώθω την ανάγκη να σας εξομολογηθώ ότι με ταλαιπώρησε πολύ η Φραντζέσκα σαν ηρωίδα.

Μία δυναμική γυναίκα, που από μικρή ηλικία αναγκάζεται να παλέψει σκληρά για να σταθεί στα πόδια της, γίνεται "ο άντρας της ζωής της" όπως έλεγε η Αλίκη Βουγιουκλάκη, σε μια εποχή που αυτό δεν γινόταν εύκολα αποδεκτό από τον κοινωνικό περίγυρο.

Και παράλληλα μια μάνα που επιλέγει να μεγαλώσει την κόρη της με έναν τρόπο που δεν κατάφερα ούτε να κατανοήσω, ούτε να συγχωρέσω. Κι ας την προστάτευσε τις κρίσιμες στιγμές η Λένα Μαντά, βάζοντας "φρένο" σην έκφραση των συναισθημάτων της, κρατώντας αποστάσεις που άλλοτε θαύμασα κι άλλοτε με θύμωσαν.

"Πού το είδες το φρένο; Εγώ αντίθετα βρήκα κάποιες περιγραφές της υπερβολικά σκληρές!", διαφώνησε έντονα μαζί μου η φίλη που το διάβασε πρώτη και μού το πρότεινε. 

Αυτό είναι ίσως και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του "Ζωή σε πόλεμο". Ενώ αναφέρεται σε πέρα για πέρα αληθινά περιστατικά που δεν επιδέχονται υποκειμενικής κρίσης, καταφέρνει να καταγραφεί εντελώς διαφορετικά στην ψυχή του καθενός. 

Συζητώντας με φανατικούς αναγνώστες της Λένας Μαντά, συμπέρανα ότι το συγκεκριμένο έργο, τους "δίχασε".

Κάποιοι το λάτρεψαν. Γνώρισαν καλύτερα την συγγραφέα. Εντόπισαν  
"κομμάτια" των δύσκολων παιδικών και εφηβικών βιωμάτων της, σε κάποια από τα υπόλοιπα βιβλία της. 

Άλλους τους ξένισε η "ψυχοθεραπεία" που σαφώς επιχειρεί η δημιουργός μέσα από τις σελίδες του. Ένιωσαν "αμήχανοι" απέναντι στην γυμνή αλήθεια της. "Παραπονέθηκαν" ότι την προτιμούν σε μυθιστορήματα όπως το "Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι" ή το "Με λένε Ντάτα".

Προσωπικά, βρήκα το "Ζωή σε πόλεμο", γοητευτικά διαφορετικό από άποψη θεματολογίας και εξαιρετικά ενδιαφέρον ως προς τον τρόπο προσέγγισης. Ένας συνδυασμός, που όλο και σπανίζει στις νέες εκδόσεις... 

Το βιβλίο "Ζωή σε πόλεμο" της Λένας Μαντά κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός

Μαρία Παναγοπούλου
thisismarias.com