3 Μαρ. 2019

"Ιφιγένεια. Ο κύκλος της σιωπής": ένα βιβλίο-κατάδυση στην ψυχή

Το βιβλίο "Ιφιγένεια. Ο κύκλος της σιωπής" της Μαρίας Τσακίρη, έφτασε στα χέρια μου λίγες εβδομάδες μετά την κυκλοφορία του, η ανάγνωσή του όμως ολοκληρώθηκε μόλις προχθές. Ο λόγος είναι ότι την ημέρα που το αγόρασα από το βιβλιοπωλείο, συναντήθηκα με μία φίλη η οποία κυριολεκτικά μού το άρπαξε μέσα από την τσάντα. Γνώριζα ότι έχει υπάρξει και η ίδια θύμα κακοποίησης και κατάλαβα πως διαβάζοντας το οπισθόφυλλο είδε τον εαυτό της σε αυτό:

«Μα τι τόσο σημαντικό έχει η ζωή σου για να γίνει βιβλίο;» ρώτησα αυθόρμητα την Ιφιγένεια σ’ εκείνη την πρώτη γνωριμία μας, τον χειμώνα του 1997. Όλα όσα μου είπε ήταν ανατριχιαστικά, φρικτά… Όσα άκουσα έκρυβαν τόση ασχήμια, που αναρωτιόμουν αν μπορούσα να τα διαχειριστώ. Κάθε λέξη πιο βαριά από την άλλη. Όλες μαζί ισοπεδωτικές.
Χίλιες και μία ζωές στριμωγμένες σε τέσσερις δεκαετίες, που με έκαναν να καταλάβω πως απέναντί μου έχω έναν άνθρωπο με διαβολεμένη ψυχραιμία και προκλητικό θάρρος∙ συγχρόνως, μια απελπιστικά μελαγχολική και θλιμμένη γυναίκα με παγωμένη ψυχή, που τολμά να σε κοιτάξει κατάματα και να σου μιλήσει για εκείνη τη σχέση ντροπής με τον πατέρα της και για όλα όσα στιγμάτισαν την ύπαρξή της.
Κάπως έτσι ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για την έκδοση αυτή. Μόνο που χαθήκαμε με την Ιφιγένεια. Και για περίπου είκοσι χρόνια η ιδέα του βιβλίου έμεινε μια ανικανοποίητη επιθυμία, ώσπου νίκησε η ανάγκη μας να φωνάξουμε δυνατά την αλήθεια και να σώσουμε όσο περισσότερες ζωές μπορούμε. Και την αλήθεια αυτή την κρατάτε στα χέρια σας.

Δεν είναι αντικειμενική η κρίση μου για το βιβλίο αυτό. Η κουβέντα που είχα με την φίλη μου, την δική μου "Ιφιγένεια", μία από τις πολλές "Ιφιγένειες" που ζουν κυριολεκτικά στην διπλανή πόρτα, στο διπλανό γραφείο, στο διπλανό θρανίο... με έκανε να το δω αλλιώς. Να το αντέξω. Να το εκτιμήσω. Να το αγαπήσω για την αλήθεια του, όσο επώδυνη κι αν είναι.

Με το στομάχι μου ένα κουβάρι και το κεφάλι μου πεδίο βολής από τον πόνο, το τέλειωσα μέσα σε δύο νύχτες, από φόβο μήπως εάν το αφήσω για λιγο δεν καταφέρω να επιστρέψω σε αυτό. Δεν μπορούσα να κάνω πίσω. Ντρεπόμουν. Η ηρωίδα του άντεξε στο παιδικό κορμάκι και την τρυφερή ψυχούλα της, πράγματα που δεν χωράνε στον ανθρώπινο νου κι εγώ η "ευαίσθητη" δεν άντεχα ούτε να τα διαβάσω; Ε, όχι! Δεν θα το επέτρεπα στον εαυτό μου κάτι τέτοιο!

Το μαρτύριο της "Ιφιγένειας" ξεκινάει από την παιδική της ηλικία. Όταν το Τέρας που την γέννησε την πείθει ότι η σεξουαλική κακοποίηση είναι...παιχνιδάκι. Σύντομα η μικρούλα αντιλαμβάνεται τι ακριβώς συμβαίνει και από εκείνη τη στιγμή η ζωή της μετατρέπεται σε έναν ορμητικό χείμαρρο που την παρασύρει σε ό,τι πιο σκοτεινό και βρώμικο μπορεί να υπάρχει στον "πολιτισμένο" κόσμο μας. 

Ο παΤέρας την βιάζει, η μητέρα σιωπά, το περιβάλλον σφυρίζει αδιάφορα ή -ακόμη χειρότερα- κατακρίνει το θύμα (!) και κάποια στιγμή οι ουσίες γίνονται η σανίδα σωτηρίας. Η πρόσκαιρη διέξοδος από την Κόλαση. Μια κάποια "λύση"...

"Το να είσαι ναρκομανής δεν είναι επιλογή. Είναι κατάληξη. Κατάληξη αρρωστημένης ψυχολογίας", λέει χαρακτηριστικά η ηρωίδα.

"Γιατί να διαβάσω κάτι τόσο απάνθρωπο;", με ρώτησε μια γνωστή μου όταν της μίλησα για το βιβλίο της Μαρίας Τσακίρη.

"Μόνο γιατί θέλεις να μάθεις τι πραγματικά συμβαίνει στην ψυχή μιας γυναίκας που κακοποιείται", της απάντησα.

Το "Ιφιγένεια. Ο κύκλος της σιωπής" δεν είναι ένα βιβλίο που σε "ταξιδεύει", σε χαλαρώνει, σε συγκινεί. Η απόφαση για την ανάγνωσή του πρέπει να είναι απολύτως συνειδητή. Και να γίνει μετά από μια βαθιά ανάσα, σαν να ετοιμάζεσαι για βουτιά σε βαθιά νερά χωρίς φιάλη οξυγόνου.

Όταν θα αναδυθείς, το σίγουρο είναι πως θα νιώσεις στο πετσί σου αυτό που κάποια στιγμή λέει η ίδια η "Ιφιγένεια": " Μέσα στην ασχήμια της ζωής υπάρχει ομορφιά όταν θέλεις να τη δεις. Αρκεί να έχουμε τη θέληση και τη δύναμη να τη διακρίνουμε. Πίσω από τις ταμπέλες που τόσο εύκολα βάζουμε σ'ένα παιδί χοντρό, άσχημο, άρρωστο, καρκινοπαθές, διαβητικό υπάρχει μια εύθραυστη παιδική ψυχή... Πίσω απ'όλες τις αυθαίρετες ταμπέλες που αφορούν ανθρώπους υπάρχουν άνθρωποι. Άνθρωποι που πόνεσαν, που λύγισαν, που σύρθηκαν στα πατώματα".

Προσωπικά, βγήκα σοφότερος άνθρωπος από την ανάγνωση του. Ίσως και λίγο καλύτερος. Αφού αναγκάστηκα να κάνω την αυτοκριτική μου για το τι κάνω εγώ για τις "Ιφιγένειες" που ζουν δίπλα μου...

Δεν θα σας πω "διαβάστε το".
Θα πω μόνο συγχαρητήρια στις Εκδόσεις Ψυχογιός - γιατί δεν δίστασαν να εκδώσουν ένα "αντιεμπορικό" βιβλίο.
Θα πω ένα ευχαριστώ στη φίλη μου- γιατί επέμεινε να το διαβάσω.
Ένα ακόμη μεγαλύτερο στη Μαρία Τσακίρη- γιατί το έγραψε με τρόπο υποδειγματικό.
Και ένα πελώριο στην "Ιφιγένεια"-γιατί έσπασε τον κύκλο της σιωπής.

Το βιβλίο "Ιφιγένεια. Ο κύκλος της σιωπής" της Μαρίας Τσακίρη, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.

Μαρία Παναγοπούλου
thisismarias.com